OBOWIĄZEK NAUKI
OBOWIĄZEK ROCZNEGO PRZYGOTOWANIA PRZEDSZKOLNEGO,
OBOWIĄZEK SZKOLNY
ORAZ
OBOWIĄZEK NAUKI
PODSTAWA PRAWNA:
1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. z 1997 r. Nr 78, poz. 483) - art. 70 ust. 1,
2. Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz. U. z 2026 r., poz. 820, z późn. zm.), zwana dalej „Prawo oświatowe”,
3. Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. 2026 r. poz. 1311, z późn. zm.) zwana dalej „Ustawą egzekucyjną”.
Zgodnie z art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe nauka w Polsce jest obowiązkowa do ukończenia 18 roku życia. Jeżeli dziecko nie ma skończonych 18 lat po ukończeniu szkoły podstawowej - realizuje obowiązek nauki.
Zgodnie z art. 42 Prawa oświatowego niespełnienie obowiązku rocznego wychowania przedszkolnego, szkolnego i nauki podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Przepis ten odsyła do trybu przewidzianego dla egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym w art. 2 § 1 pkt 10 Ustawy egzekucyjnej.
OBOWIĄZEK ROCZNEGO PRZYGOTOWANIA PRZEDSZKOLNEGO
Dziecko w wieku 6 lat jest obowiązane odbyć roczne przygotowanie przedszkolne w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej lub w innej formie wychowania przedszkolnego (art. 31 ust. 4 Prawa oświatowego).
Obowiązkowe roczne wychowanie przedszkolne może być spełniane przez uczęszczanie do szkoły za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej oraz przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce (art. 36 ust. 10 Prawo oświatowe).
W przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wychowaniem przedszkolnym może być objęte dziecko w wieku powyżej 7 lat, niedłużej jednak niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat (art. 31 ust. 2 Prawa oświatowego).
Za spełnianie obowiązku rocznego wychowania przedszkolnego uznaje się również udział dzieci i młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych (art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego).
OBOWIĄZEK SZKOLNY
Obowiązek szkolny spełnia się przez:
- uczęszczanie do szkoły podstawowej publicznej albo niepublicznej (art. 36 ust. 8 Prawa oświatowego);
- uczęszczanie do szkoły za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej oraz przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce (art. 36 ust. 10 Prawa oświatowego);
- uczęszczanie odpowiednio do szkoły lub zespołu szkół w Polsce oraz przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych;
- i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, które prowadzą kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego (art. 36 ust. 11 Prawa oświatowego);
- udział dzieci i młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych (art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego).
Obowiązek szkolny dziecka rozpoczyna się z początkiem roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 7 lat, oraz trwa do ukończenia szkoły podstawowej, nie dłużej jednak niż do ukończenia 18 roku życia (art. 35 ust. 2 Prawa oświatowego).
Na wniosek rodziców naukę w szkole podstawowej może także rozpocząć dziecko, które w danym roku kalendarzowym kończy 6 lat, korzystało z wychowania przedszkolnego w roku szkolnym poprzedzającym rok szkolny, w którym ma rozpocząć naukę w szkole podstawowej, albo posiada opinię o możliwości rozpoczęcia nauki w szkole podstawowej, wydaną przez publiczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną albo niepubliczną poradnię psychologiczno-pedagogiczną (art. 36 ust. 1-2 Prawa oświatowego).
Zgodnie z art. 38. 1 Prawa oświatowego w przypadku dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego, o których mowa w art. 31 ust. 2, rozpoczęcie spełniania obowiązku szkolnego może być odroczone niedłużej niż do końca roku szkolnego w roku kalendarzowym, w którym dziecko kończy 9 lat.
Zgodnie z art. 40 ust. 1 Prawa oświatowego rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi szkolnemu są obowiązani do:
- dopełnienia czynności związanych ze zgłoszeniem dziecka do szkoły,
- zapewnienia regularnego uczęszczania na zajęcia szkolne,
- zapewnienia dziecku warunków umożliwiających przygotowanie się do zajęć,
- informowania w terminie do 30 września każdego roku, dyrektora szkoły podstawowej w obwodzie której dziecko mieszka, o realizacji obowiązku szkolnego za granicą w sposób określony w art. 36 ust. 10 lub 11 Prawa oświatowego.
OBOWIĄZEK NAUKI
Po ukończeniu szkoły podstawowej obowiązek nauki spełnia się przez:
- uczęszczanie do publicznej lub niepublicznej szkoły ponadpodstawowej (art. 36 ust. 9 Prawa oświatowego);
- realizowanie przygotowania zawodowego u pracodawcy zgodnie z odrębnymi przepisami (art. 36 ust. 9 Prawa oświatowego);
- uczęszczanie do szkoły za granicą, w tym na podstawie umów międzynarodowych lub porozumień o współpracy bezpośredniej zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej lub w ramach programów edukacyjnych Unii Europejskiej oraz przy przedstawicielstwie dyplomatycznym innego państwa w Polsce. (art. 36 ust. 10 Prawa oświatowego);
- odpowiednio do szkoły lub zespołu szkół w Polsce oraz przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej, które prowadzą kształcenie dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą zgodnie z podstawą programową kształcenia ogólnego (art. 36 ust. 11 Prawa oświatowego);
- za spełnianie obowiązku nauki uznaje się również udział dzieci i młodzieży upośledzonej umysłowo w stopniu głębokim w zajęciach rewalidacyjno-wychowawczych (art. 36 ust. 17 Prawa oświatowego);
- Uczeń, który ukończył szkołę ponadpodstawową przed ukończeniem 18. roku życia, może również spełniać obowiązek nauki przez uczęszczanie do uczelni, na kwalifikacyjny kurs zawodowy albo na praktykę absolwencką, o której mowa w ustawie z dnia 17 lipca 2009 r. o praktykach absolwenckich (art. 36 ust. 12 Prawa oświatowego).
Zgodnie z art. 40 ust. 2 Prawa oświatowego rodzice dziecka podlegającego obowiązkowi nauki są obowiązani są do informowania na żądanie wójta gminy, na terenie której dziecko mieszka o formie spełniania obowiązku nauki przez dziecko i zmianach w tym zakresie.
DODATKOWE INFORMACJE
Zgodnie z art. 37 ust.1 Prawa oświatowego na wniosek rodziców dyrektor odpowiednio publicznego lub niepublicznego przedszkola, szkoły podstawowej i szkoły ponadpodstawowej, do której dziecko zostało przyjęte, może zezwolić, w drodze decyzji, na spełnianie przez dziecko obowiązku rocznego wychowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego lub obowiązku nauki poza przedszkolem lub szkołą na podstawie zezwolenia i na warunkach w nim określonych.
Zgodnie z art. 36 ust. 16 Prawa oświatowego, Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania, w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości, uwzględniając
w szczególności opóźnienie w cyklu kształcenia, przypadki losowe uniemożliwiające lub znacznie utrudniające uczęszczanie do szkoły lub umożliwienie spełniania obowiązku nauki osobom przebywającym w zakładach karnych lub aresztach śledczych, określa, w drodze rozporządzenia:
1) przypadki, w których do publicznej lub niepublicznej szkoły dla dorosłych można przyjąć osobę, która ukończyła 16 lat, a w przypadku uczestników Ochotniczych Hufców Pracy oraz osób przebywających w zakładach karnych lub aresztach śledczych - 15 lat,
2) przypadki, w których osoba, która ukończyła ośmioletnią szkołę podstawową, może spełniać obowiązek nauki przez uczęszczanie na kwalifikacyjny kurs zawodowy.
KONTROLA SPEŁNIANIA OBOWIĄZKÓW
Zgodnie z art. 41 Prawa oświatowego - dyrektorzy publicznych szkół podstawowych kontrolują spełnianie obowiązku szkolnego przez dzieci zamieszkałe w obwodach tych szkół oraz prowadzą ewidencję obowiązku szkolnego. Gmina, na terenie której uczeń mieszka kontroluje spełnianie obowiązku nauki oraz prowadzi ewidencję spełniania obowiązku nauki.
Jak wynika z art. 36 ust. 15 Prawa oświatowego:
- dyrektorzy publicznych i niepublicznych szkół ponadpodstawowych,
- pracodawcy, o których mowa w ust. 9 pkt 2 Prawa oświatowego,
- osoby kierujące podmiotami prowadzącymi kwalifikacyjne kursy zawodowe,
- podmioty przyjmujące na praktykę absolwencką,
są obowiązani powiadomić wójta gminy, na terenie której mieszka absolwent szkoły podstawowej, który nie ukończył 18 lat, o przyjęciu go:
- do szkoły,
- albo w celu przygotowania zawodowego,
- albo na kwalifikacyjny kurs zawodowy,
- albo na praktykę absolwencką,
w terminie 14 dni od dnia przyjęcia absolwenta, oraz informować tego o zmianach w spełnianiu obowiązku nauki przez absolwenta szkoły podstawowej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian.
Na podstawie art. 40 ust. 3 Prawa oświatowego rodzice dziecka realizującego obowiązek szkolny lub obowiązek nauki poza szkołą na podstawie zezwolenia, o którym mowa w art. 37 ust. 1 Prawa oświatowego, są obowiązani do zapewnienia dziecku warunków nauki określonych w tym zezwoleniu. Dyrektorzy publicznych szkół podstawowych oraz gmina współdziałają z rodzicami w realizacji ww. obowiązków.
NIESPEŁNIENIE OBOWIĄZKÓW
Przez niespełnienie obowiązku rocznego przygotowania przedszkolnego, obowiązku szkolnego i obowiązku nauki rozumie się nie tylko nie podjęcie nauki w ramach stosownego obowiązku, ale także nieusprawiedliwioną nieobecność w okresie jednego miesiąca na co najmniej 50%:
- dni zajęć w przedszkolu, oddziale przedszkolnym w szkole podstawowej, innej formie wychowania przedszkolnego, szkole podstawowej, szkole ponadpodstawowej lub placówce;
- zajęć w przypadku spełniania obowiązku nauki w sposób określony w art. 36 ust. 9 pkt 2 Prawa oświatowego (realizowanie przygotowania zawodowego
u pracodawcy) i w przepisach wydanych na podstawie art. 36 ust. 16 Prawa oświatowego (kwalifikacyjne kursy zawodowe, szkoły dla dorosłych, OHP, zakłady karne, areszty śledcze).
Niespełnianie powyższych obowiązków podlega egzekucji w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
INFORMACJE DODATKOWE:
Środkiem przymuszającym do wyegzekwowania obowiązku szkolnego i obowiązku nauki jest grzywna w celu przymuszenia zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. b Ustawy egzekucyjnej.
Organem egzekucyjnym jest właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego, o czym stanowi art. 20 § 1 pkt 2 Ustawy egzekucyjnej.
Rolą organu egzekucyjnego jest doprowadzenie do wykonania obowiązku o charakterze niepieniężnym, czyli wymuszenie na rodzicach (prawnych opiekunach) pożądanych zachowań dziecka. Zgodnie z art. 120 § 2 ww. Ustawy egzekucyjnej, nieuczęszczanie dziecka do szkoły skutkować będzie nałożeniem grzywny na jego przedstawicieli ustawowych.
Każdorazowo nałożona grzywna nie może przekraczać kwoty 10.000 zł, a grzywny nakładane wielokrotnie nie mogą łącznie przekroczyć kwoty 50.000 zł. Zgodnie z art. 121 § 2 i § 3 Ustawy egzekucyjnej grzywna w celu przymuszenia może być nakładana kilkakrotnie aż do osiągnięcia pożądanego skutku albo do osiągnięcia górnej granicy kwotowej.
W razie wykonania obowiązku określonego w tytule wykonawczym czyli regularnego posyłania dziecka do szkoły, nałożone, a nieuiszczone lub nieściągnięte grzywny w celu przymuszenia, na wniosek zobowiązanego, podlegają umorzeniu zgodnie z art.125 Ustawy egzekucyjnej.
DO POBRANIA
informacja od rodzica - miejsce nauki (DOC | 33,00KB)
informacja od rodzica - miejsce zamieszkania (DOC | 29,50KB)
Klauzula-obowiązek szkolny-nauki (PDF | 38,13KB)
ListaMiejscowości (PDF | 73,24KB)